KCE-Voltar ao indice/Reen


Iom pri la historio de niaj pioniroj
Um pouco da História de nossos Pioneiros 



En Campinas kreighis la unua E-klubo en Brazilo (1906), sed tiu chi pagho ne limighos al la 
urbo: ghi kolektos movad-historiajn informojn el la tuta lando. Estas multo por rakonti, ni ankorauh 
ne havis tempon por chion prezenti en deca formo.
Oni ne rajtas forgesi, ke la lingvo vivas ghis niaj tagoj danke al la laboro de pioniroj, 
kiuj pli ol ni devis elteni malfidon kaj foje ech perforton.
.
Em Campinas foi fundado o primeiro grupo de Esperanto do Brasil (1906), mas estas páginas não vão se limitar à cidade: ela vai reunir fatos relacionados ao país inteiro. Há muito o que contar, só não houve tempo para apresentarmos tudo de forma adequada. 

Suda Stelaro - 100 anos/100 jaroj
visite: http://www.esperanto.cc/centenario



Informoj bazitaj  en esploroj de James Rezende Piton, faritaj chefe che Centro de Memória de UNICAMP-Universitato de Campinas kaj Arkivo Edgard Leuenroth/IFCH/Unicamp. Niajn korajn dankojn pro materialo de la kolekto de Jean Amouroux (Perpignan, Francio) kaj al Kolonelo Fernando Galvão Marinho (Rio de Janeiro)
.
Informações baseadas em pesquisas de James Rezende Piton, realizadas principalmente no Centro de Memória da Unicamp e no Arquivo Edgard Leuenroth/IFCH/Unicamp. Nossos agradecimentos pelo material da coleção de Jean Amouroux (Perpignan, França) e ao Cel. Fernando Galvão Marinho (Rio de Janeiro).
Suda Stelaro (1906)
De la 1890-aj jaroj estis esperantistoj en Brazilo, kaj dum pluraj jaroj oni diskutis pri la fondo de diskonigaj societoj. La 12-an de Aprilo 1898, la verkisto Arthur Azevedo publikigas en la jhurnalo O Paiz etan artikolon kun subteno al Esperanto. En Campinas, la 17-an de Marto 1906, João Keating kaj Tobias Rabello Leite fondis SUDAN STELARON, lau tiamaj vortoj "la unuan esperantistan grupon en Brazillando".  La grupo funkciis che la strato Dr. Quirino, 8. 
Desde os idos de 1890 havia esperantistas no Brasil, e por várias anos se discutiu a fundação de sociedades de divulgação do esperanto. Em 12 de abril de 1898, o escritor Artur Azevedo publica em O Paiz um pequeno artigo de apoio ao Esperanto. Em Campinas, em 17 de Março de 1906, Jean Keating e Tobias Rabello Leite fundaram o SUDA STELARO, o primeiro grupo de esperanto do Brasil. O grupo funcionava à Rua Dr. Quirino, 8. 


Esperanto Foot-Ball Club Fonte: Almanach de Campinas para 1912
Fausto Silva, presidente 
Fausto Manuel Leme, vice-pres. 
Hugo Medrado, secretário 
Sebastião Bueno, tesoureiro 
Maurillo Balzani, 1o. Fiscal 
Antonio Bressani, 2o. Fiscal 
Horácio E. Aranha, Captain



João Keating
1868 - 1927
.
Nask. en Rio, li aprobighis en 1900 en la katedro de franca kaj italaj lingvoj de Gymnasio do Estado (nuntempa  "Culto à Ciência"). Lauh Panorama da Poesia em Campinas até 1920,  "Keating estis elstara, perfekta intelektulo kun profunda lingva kulturo".
.
Kiam fondighis  Suda Stelaro, kies unua prezidanto li estis, li prelegis chefe en Centro de Ciências Letras e Artes de Campinas. En 1907 li prezidis la Unuan Brazilan Kongreson, en Rio de Janeiro kaj farighis vicprezidanto de Brazila E-Ligo, tiam fondita. Sub la plumnomo SAM-IDEANO, li verkis en 1909 la propagandan komedion  "Cartões Postaes" [poshtkartoj], eldonitan de Typographia Livro Azul de Campinas. En 1913 li ankorau estis vicprezidanto de Brazila E-Ligo.
.
Li verkis  "Gramática Francesa",  "Fraseologia Popular Franco-Portuguesa" kaj kelkajn poezi-librojn en sia gepatra lingvo. Li havis grandan meriton en la disvastigo en Fancio de la brazila poezio per siaj tradukoj. Li emeritighis en 1925 kaj en 1927 li forpasis, en Parizo. 
.
Keating

João Keating
em 1907, durante o
I Congresso Brasileiro de
Esperanto, no Rio

 

clique a foto para vê-lo
com a diretoria da

Liga Brasileira de Esperanto (1912):

surklaku la foton por vidi lin kun la estraro
de Brazila E-Ligo (1912)


João Keating
1868  - 1927

Nascido no Rio, foi aprovado em 1900 para a cátedra de francês e italiano do Gymnasio do Estado (atual "Culto à Ciência"). Segundo  Panorama da Poesia em Campinas (até 1920), de Aristides Monteiro, "Keating foi um homem de muita distinção, um intelectual perfeito, e possuía profunda cultura lingüística".
 

.
Quando da fundação do Suda Stelaro, do qual foi o primeiro presidente, fazia palestras principalmente no Centro de Ciências Letras e Artes de Campinas. Em 1907 presidiu o I Congresso Brasileiro de Esperanto, no Rio de Janeiro, e se tornou vice-presidente da Liga Brasileira de Esperanto, fundada naquele ano. Com o pseudônimo de SAM-IDEANO escreveu em 1909 a comédia  "Cartões Postaes", editada pela Typographia Livro Azul de Campinas. Em 1913 ainda era vice-presidente da Liga Brasileira de Esperanto.


Publicou ainda "Gramática Francesa", "Fraseologia Popular Franco-Portuguesa" e alguns livros de poesia em sua língua materna. Seu grande mérito foi a divulgação na França da poesia brasileira por meio de versões de sua autoria. Foi catedrático até aposentar-se em 1925, vindo a falecer em Paris (1927).
 

.


Tobias Rabello Leite Jr.
26/11/1852 - 16/07/1920

Fervoja chef-ingh. de Companhia Mogyana de Estrada de Ferro. Kunfondinto kaj unua vic-prezidanto de Suda Stelaro. Publikigis en 1909 sian  "Pequeno Guia de Conversação" [Eta Konversacia Gvidlibro], che la konata eldonejo Casa Genoud de Campinas. De li estis verkitaj la unuaj vortaroj portugala-esperanta kaj esperanta-portugala, eldonitaj en Parizo de Librairie Hachette & Cie. Li loghis che strato General Osório, 166. 
.

Tobias Leite

Dr. Tobias Rabello Leite Junior
Engenheiro-Chefe do Escriptorio Technico
(foto do  "Almanach da Companhia Mogyana 1908-1909")


Tobias Rabello Leite Jr.
26/11/1852 - 16/07/1920

Co-fundador e primeiro vice-presidente do Suda Stelaro, publicou em 1909 seu  "Pequeno Guia de Conversação Português-Esperanto" na conhecida editora Casa Genoud de Campinas. Foram escritos por ele os primeiros dicionários português-esperanto e esperanto-português, editados em Paris pela Librairie Hachette & Cie. Morava à Rua General Osório, 166. 
.


Suda Stelaro (1947)
Fine de la 40-aj refondighis SUDA STELARO, kies unuan kunsidon atestis unu el niaj plej eminentaj brazilaj samideanoj,
Ismael Gomes Braga. Inter ghiaj aktivaj membroj estis jhurnalisto Paulo Botelho Camargo.
En la 60-aj transprenis la torchon Oscar Hoff.

Eblas vidi tie chi leteron (110 Kb) de Ismael al la grupo.


No final dos anos 40 refundou-se o SUDA STELARO, a cuja primeira reunião compareceu um dos mais eminentes esperantistas brasileiros,  Ismael Gomes Braga. Entre seus membros ativos estava o jornalista Paulo Botelho Camargo. Nos anos 60, o grupo foi coordenado por Oscar Hoff

Pode-se ver aqui uma carta (110 Kb) de Ismael Gomes Braga em resposta ao grupo.

En 1984 okazis en Campinas la 20-a Brazila Kongreso de Esperanto. Tiam oni inauguris monumenton omaghe al Zamenhof (en la urbocentro, che strato Delfino Cintra)
clique a foto para ver o monumento
na data de inauguração:

surklaku la foton por vidi la monumenton
en sia inaugura tago

Em 1984 realizou-se em Campinas o 20o. Congresso Brasileiro de Esperanto. Na ocasião foi inaugurado um monumento em homenagem a Zamenhof, na praça junto à Rua Delfino Cintra, no centro da cidade.
Foto de manifestacio en la fino de la 80-aj jaroj, kun partopreno de Kultura Centro de Esperanto
clique a foto para ver a manifestação:

surklaku la foton por vidi la manifestacion

Foto de manifestação no fim dos anos 80, com a participação do Kultura Centro de Esperanto (a palavra PACO significa "paz" em esperanto)

 

KCE-Voltar ao indice/Reen